Actieve surveillance

Behandeling active surveillance

Omdat prostaatkanker vaak heel langzaam groeit, kunnen sommige mannen (vooral degenen die ouder zijn of andere ernstige gezondheidsproblemen hebben) zonder behandeling voor hun prostaatkanker verder leven.

In sommige gevallen groeit de prostaatkanker zelfs zo langzaam dat deze mannen gedurende de rest van hun leven geen klachten van hun prostaatkanker krijgen. Deze mannen kunnen in aanmerkingen komen voor een ‘active surveillance’ (‘actieve observatie’ of ‘actief afwachtend’) beleid.

Mannen kiezen voor active surveillance bij Andros om onze ervaren artsen die veel tijd nemen voor uitleg en overleg.

Prof.dr. Frans Debruyne
Andros Mannenkliniek

Active surveillance: wel actief bewaken, niet (direct) ingrijpen

Soms is direct ingrijpen niet nodig. In dat geval kan een Active Surveillance protocol gevolgd worden om eventuele veranderingen van de prostaatkanker nauwlettend te volgen. Mannen kiezen voor active surveillance bij Andros om onze ervaren artsen die veel tijd nemen voor uitleg en overleg.

Omdat prostaatkanker vaak heel langzaam groeit is het niet altijd nodig om die direct te behandelen. Bij een behandeling aan prostaatkanker heeft u namelijk ook te maken met eventuele bijwerkingen van die behandeling zoals impotentie of incontinentie.

Deze behandeling active surveillance valt feitelijk in de categorie ‘behandelen door niet (of niet direct) te behandelen’.

Wat houdt active surveillance in?

Active surveillance, ook wel actieve bewaking genoemd, houdt in dat met behulp van vastgestelde protocollen de ontwikkeling van de gevonden prostaatkanker wordt gevolgd. Er wordt in eerste instantie voor gekozen het beloop van de prostaatkanker nauwlettend in de gaten te houden en niet direct met een behandeling te starten.

Elke drie tot zes maanden wordt er een evaluatie ingepland om te controleren of de kanker groeit. Tijdens de evaluatie wordt uw bloed onderzocht (PSA-waarde bepaling) en wordt er een rectaal onderzoek met eventueel een transrectale echografie (TRUS) uitgevoerd. Daarnaast wordt er jaarlijks door middel van een MRI en/of prostaatbiopsie gekeken of de kanker agressiever is geworden.

Wanneer uit onderzoeken blijkt dat de kanker gegroeid of agressiever geworden is, kan alsnog tot behandeling worden overgegaan.

Kwaliteit van leven

Active surveillance zorgt ervoor dat de kwaliteit van leven bij mannen met minder ernstige prostaatkanker wordt behouden door deze pas te behandelen wanneer dat daadwerkelijk nodig is.

In sommige gevallen groeit de prostaatkanker zo langzaam dat deze mannen gedurende de rest van hun leven geen klachten van hun prostaatkanker krijgen.

Voor wie?

Het active surveillance beleid is alleen mogelijk bij mannen met een in de prostaat gelokaliseerde en niet agressieve prostaatkanker.

Strikte protocollen

Actieve bewaking betekent middels vooraf vastgestelde strikte protocollen de ontwikkeling van de gevonden prostaatkanker volgen. Andros volgt hierbij de criteria van de Prostate Cancer Research International Active Surveillance (PRIAS):

  • Bewezen aanwezigheid van prostaatkanker.
  • Cliënt is geschikt voor curatieve behandeling.
  • Klinisch stadium T1C of T2.
  • Voldoende biopten afnamen.
  • Een of twee biopten met prostaatkanker.
  • Gleason score van 3+3=6 of minder.
  • PSA density van minder dan 0,2.
  • PSA-waarde bij diagnose van <10ng/ml.
  • Bereidheid om controle bezoeken bij te wonen.

Wanneer er aan bovenstaande criteria wordt voldaan is er een minimale kans dat de prostaatkanker snel gaat groeien.

Juiste behandeling op juiste moment

Als u kiest voor een afwachtend beleid, betekent dit niet dat u geen behandeling krijgt, maar dat de behandeling pas wordt gegeven als het daadwerkelijk nodig is. De behandeling kan worden gestart als de kanker lijkt te groeien, gebaseerd op een stijgende PSA of een verandering van de DRE, echografie bevindingen of biopsieresultaten.

Na elk controlebezoek zal uw uroloog met u bespreken of u het active surveillance beleid kunt vervolgen of dat behandeling nodig is. Ongeveer 30% van de mannen in een active surveillance beleid ondergaat binnen vijf jaar alsnog een in opzet genezende behandeling (prostaatverwijdering of bestraling).

De voor- en nadelen van active surveillance

Het grote voordeel van active surveillance is dat, zolang er niet tot behandeling wordt overgegaan, geen bijwerkingen zoals impotentie of incontinentie kunnen optreden. U behoudt uw kwaliteit van leven. Bovendien voorkomt active surveillance onnodige behandelingen.

Een mogelijk nadeel van het volgen van een active surveillance beleid is dat u verder leeft met het feit dat u prostaatkanker heeft die (nog) niet behandeld wordt. Deze wetenschap kan voor sommige cliënten emotioneel belastend zijn.

Hoe gaat active surveillance?

Met behulp van regelmatig bloedonderzoek, een rectaal onderzoek met eventueel echografie en het herhalen van een MRI of prostaatbipsie krijgt de uroloog veel informatie over eventuele veranderingen in de prostaat.

Voor elke man zal uiteindelijk het verloop en dus ook het schema van controles en onderzoeken anders zijn. Daarbij hanteert de uroloog wel een basisschema:

De eerste twee jaar:

  • Elke drie maanden: bepaling van de PSA-waarde
  • Elke 6 maanden: rectaal onderzoek met evt. een echografie
  • Elke 12 maanden: MRI prostaatscan en/of prostaatbiopsie

Wanneer de situatie na twee jaar nog stabiel is:

  • Elke zes maanden: bepaling van de PSA-waarde
  • Elke 12 maanden: rectaal onderzoek met evt. een echografie
  • Elke 2 jaar: MRI prostaatscan en/of prostaatbiopsie

Afhankelijk van de ontwikkeling van de prostaatkanker kan de uroloog op individuele basis besluiten om dit schema intensiever of juist minder intensief te maken.

Maak een afspraak

 

Het ZKN-keurmerk garandeert kwaliteit, professionaliteit, veiligheid en hygiëne met onafhankelijke toetsingen.

Artsenblog

Nieuwe operatietechniek bij uitgezaaide prostaatkanker uitgevoerd in kader van studie

Andros Mannenkliniek is tevens onderdeel van het Prostaatkankernetwerk Nederland, een nauwe samenwerking op het gebied van de oncologische prostaatchirurgie. Met het bundelen van kennis en expertise zorgt dit netwerk voor betere behandelresultaten voor de patiënt door... Lees verder

Wordt de verwijdering van de prostaat bij prostaatkanker altijd met een robot uitgevoerd?

'Wordt de verwijdering van de prostaat bij prostaatkanker altijd met een robot uitgevoerd en kun je hierdoor beter de zenuwbanen sparen om erectiestoornissen te voorkomen?’ Onlangs verscheen in de Telegraaf deze vraag in de rubriek Spreekuur, waarin specialisten een... Lees verder

Opnieuw over statines en prostaatkanker

Het gebruik van statines en hun eventuele invloed op prostaatkanker werd al diverse keren in de Andros nieuwsbrief behandeld. Meestal maar niet altijd wordt een gunstig effect van statinegebruik op prostaatkanker beschreven en dit is nu weer het geval bij een recente... Lees verder

MRI prostaat nu in richtlijn van ziekenhuizen

Op NOS werd dit artikel over prostaat MRI gepubliceerd. Een reactie van onze medisch directeur prof.dr. Frans Debruyne hierop vindt u onderaan de pagina. Onze reactie op het artikel is mede gebaseerd op de resultaten die blijken uit onze jarenlange toepassing van... Lees verder

Overleving van kankerpatiënten stijgt met ongeveer 1% per jaar

De overleving vijf jaar na een diagnose kanker is gestegen naar 65%. Dat blijkt uit de Nederlandse Kankerregistratie op basis van het diagnosejaar 2013 en de overleving in 2018. Een jaar eerder was de relatieve overleving na 5 jaar nog 64%. Deze 5-jaarsoverleving van... Lees verder

Is de kwaliteit van MRI prostaat scans overal hetzelfde?

‘Is de kwaliteit van de prostaat MRI's overal hetzelfde? Is er verschil in de MRI apparaten? En in de interpretatie? Waarom worden er niet in alle ziekenhuizen prostaat MRI's gemaakt, want in elk ziekenhuis staat toch een MRI?’ Deze vragen ontvingen wij van een van... Lees verder

Prostaatkanker en genetische mutatie

Er is al langer veel te doen rond genetische betrokkenheid bij het ontstaan van kankers. Bij de meeste kankers is er een betrokkenheid van genetische mutatie. Dit zijn wijzigingen in de DNA structuur en genetische samenstelling van de cel waardoor deze ontspoort en... Lees verder

Psa en prostaatkanker, reactie op Volkskrant 11 januari 2020

Het is de voorbije maanden bingo in de media wat screening betreft van prostaatkanker. Screening wordt in deze publicaties (verkeerdelijk) beperkt tot het bepalen van PSA (Prostaat Specifiek Antigeen) een merkstof die vroegtijdig prostaatkanker kan opsporen. In... Lees verder

Reactie professor Debruyne op artikel over prostaatkanker in Telegraaf

Reactie van onze medisch directeur professor F. Debruyne op artikel: “Keuzehulp: moet ik testen op prostaatkanker?" zoals gepubliceerd in de Telegraaf op 5-12-2019. Als uroloog, medeverantwoordelijk voor optimale prostaatkankerzorg in Nederland, voel ik me verplicht... Lees verder

Aanpak onderdiagnose van prostaatkanker is nu mogelijk

Jaarlijks overlijden 2.600 mannen aan prostaatkanker. Nu, aan het eind van de maand van de prostaatkanker, is er goed nieuws. Nieuwe ontwikkelingen maken het mogelijk om prostaatkanker eerder en nauwkeuriger op te sporen. Deze precisiediagnostiek sluit overdiagnose en... Lees verder

Blijf op de hoogte en schrijf u in voor de nieuwsbrief