Actieve surveillance

Behandeling active surveillance

Omdat prostaatkanker vaak heel langzaam groeit, kunnen sommige mannen (vooral degenen die ouder zijn of andere ernstige gezondheidsproblemen hebben) zonder behandeling voor hun prostaatkanker verder leven.

In sommige gevallen groeit de prostaatkanker zelfs zo langzaam dat deze mannen gedurende de rest van hun leven geen klachten van hun prostaatkanker krijgen. Deze mannen kunnen in aanmerkingen komen voor een zogenaamd ‘watchful waiting’ (waakzaam afwachten) of een ‘active surveillance’ (‘actieve observatie’ of ‘actief afwachtend’) beleid.

Beiden vallen feitelijk in de categorie ‘behandelen door niet te behandelen’. Waakzaam afwachten en actieve bewaking lijken veel op elkaar, maar verschillen in belangrijke details.

Watchful waiting (waakzaam wachten)

Waakzaam wachten (observatie) wordt soms gebruikt om een ​​minder intensieve vorm van follow-up aan te duiden, met minder tests. Waakzaam wachten vertrouwt meer op het in de gaten houden van veranderingen in de symptomen van een man om te beslissen of behandeling nodig is.

Active surveillance (actieve bewaking)

Actieve bewaking betekent middels vooraf vastgestelde strikte protocollen de ontwikkeling van de gevonden prostaatkanker volgen. Bij active surveillance wordt er in eerste instantie voor gekozen het beloop van de prostaatkanker nauwlettend in de gaten te houden en niet direct met een behandeling (zoals operatie of bestraling van de prostaat) te starten. De controle gebeurt door elke 3 tot 6 maanden middels PSA-waarde bepaling (prostaat-specifiek antigen), rectaal onderzoek (DREs) en transrectale echografie (TRUS) regelmatig controleren of de kanker groeit. Ook onderzoek middels prostaat-MRI’s of prostaatbiopsie kan worden gedaan om te zien of de kanker agressiever is geworden, meestal elk jaar. Als er een verandering is in de uitkomsten, kan alsnog tot behandeling worden overgegaan.

Criteria voor active surveillance

Alleen mannen met een in de prostaat gelokaliseerde en niet agressieve prostaatkanker komen in aanmerking voor active surveillance. Andros volgt hierbij de criteria van de PRIAS protoollen:

  • Bewezen aanwezigheid van prostaatkanker
  • De patiënt is geschikt voor curatieve behandeling
  • Klinisch stadium T1C of T2
  • Voldoende biopsie sampling
  • Een of twee biopten met prostaatkanker
  • Gleason score van 3+3=6 of minder
  • PSA density van minder dan 0,2
  • PSA-waarde bij diagnose van <10ng/ml
  • Bereidheid om de follow-up bezoeken bij te wonen

Indien u aan deze criteria voldoet, heeft u een minimale kans dat uw prostaatkanker snel zal gaan groeien.

Basisschema voor controles

Voor elke man zal uiteindelijk het verloop en dus ook het schema van controles en onderzoeken anders zijn. Daarbij hanteert de uroloog wel een basisschema:

De eerste twee jaar:

  • Elke drie maanden: bepaling van de PSA-waarde
  • Elke 6 maanden: rectaal onderzoek met evt. een echografie
  • Elke 12 maanden: MRI-onderzoek en/of prostaatbiopsie

 

Vervolgens:

  • Elke zes maanden: bepaling van de PSA-waarde
  • Elke 12 maanden: rectaal onderzoek met evt. een echografie
  • Elke 2 jaar: MRI-onderzoek en/of prostaatbiopsie

 

Afhankelijk van de ontwikkeling van de prostaatkanker kan de uroloog op individuele basis besluiten om dit schema intensiever of juist minder intensief te maken.

Juiste behandeling op juiste moment

Door active surveillance wordt voorkomen dat mannen met minder ernstige prostaatkanker door (onnodige) behandeling ook last krijgen van de bijwerkingen van een behandeling.

Een mogelijk nadeel van deze benadering is dat de kanker een kans krijgt om te groeien en te verspreiden. Dit kan behandelopties later beperken. En kan mogelijk invloed hebben op de kans op genezing van de kanker. Omdat de active surveillance protocollen vragen om een zeer regelmatige (elke 3 tot 6 maanden) controle is de kans hierop wel klein.

Overgang naar behandeling

Als u kiest voor een afwachtend beleid, betekent dit niet dat u geen behandeling krijgt, maar dat de behandeling pas wordt gegeven als het daadwerkelijk nodig is. Zo’n 30% van de mannen in een active surveillance protocol zal uiteindelijk binnen 5 jaar alsnog een operatieve behandeling ondergaan (prostaatverwijdering of bestraling). De behandeling kan worden gestart als de kanker lijkt te groeien, gebaseerd op een stijgende PSA of een verandering van de DRE, echografie bevindingen of biopsieresultaten.

Waakzaam wachten en actieve bewaking zijn goede opties voor mannen met een langzaam groeiende kanker, omdat het niet bewezen is of de behandeling van de kanker met chirurgie of bestraling hen daadwerkelijk helpt langer te leven.

Chirurgie en bestraling hebben risico’s en bijwerkingen die de mogelijke voordelen voor sommige mannen ongedaan kunnen maken. Sommige mannen voelen zich echter niet comfortabel met ‘niets’ doen en zijn bereid om de mogelijke bijwerkingen van de actieve behandelingen te aanvaarden.

 

Stel vraag aan arts Maak een afspraak

Het ZKN-keurmerk garandeert kwaliteit, professionaliteit, veiligheid en hygiëne met onafhankelijke toetsingen.

Artsenblog

Gefermenteerde melkproducten en kanker

Gefermenteerde melkproducten zijn producten die micro-organismen bevatten. Voornamelijk melkzuurbacteriën die lactose omzetten in lactaatzuur. Voorbeelden van gefermenteerde melkproducten zijn yoghurt en diverse vormen van kaas. Aan deze micro-organismen worden... Lees verder

Waarom wordt er in ziekenhuizen nog steeds een traditionele prostaatbiopsie afgenomen?

Waarom wordt er in ziekenhuizen nog steeds een traditionele prostaatbiopsie afgenomen? Ik hoor nog steeds vaak mannen om me heen die een “gewone” biopsie van de prostaat krijgen. Bij Andros kreeg ik jaren geleden al een MRI en een fusie-biopsie. Waarom zijn... Lees verder

Prostaatkanker meest geconstateerde kanker in 2018

Vorig jaar hebben 116.000 Nederlanders de diagnose kanker gekregen. Vooral het aantal patiënten met huidkanker is de laatste jaren gestegen, zegt het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL). Het aantal absolute kankergevallen is verdubbeld ten opzichte van 1989, toen... Lees verder

Overgewicht is wereldwijd mede een oorzaak voor het ontstaan van kanker

In de Cancer Journal of Clinicians is in december 2018 een overzichtsartikel verschenen waarin wordt gesteld dat overgewicht verantwoordelijk is voor 4% van alle kankers wereldwijd en zelfs voor een groter percentage van in ontwikkelingslanden gediagnosticeerde... Lees verder

Overgewicht, fitness en prostaatkanker

Er is al jarenlang veel te doen over de relatie van overgewicht en het ontstaan en de behandeling van prostaatkanker. In de decemberuitgave van Prostatepedia (www.prostatepedia.net), een Amerikaans tijdschrift voor patiënten met prostaatkanker, zijn onlangs twee mooie... Lees verder

Praten over prostaatkanker nog steeds taboe

Drie op de tien Nederlandse mannen van 45 jaar en ouder zouden niet openlijk over prostaatkanker praten, als ze daarmee te maken zouden krijgen. Dit blijkt uit landelijk onderzoek van het Reinier Haga onder 1065 mannen. Ook maakt het onderzoek duidelijk dat 83 procent... Lees verder

Oudere patiënten met prostaatkanker krijgen minder vaak curatieve behandeling

Oudere patiënten met prostaatkanker hebben aanzienlijk minder kans om een ‘behandeling met curatieve intentie’ te krijgen, zoals radicale prostatectomie of radiotherapie. Dit hangt deels samen met het feit dat deze ouderen vaker gediagnosticeerd worden met een... Lees verder

Veganistisch dieet en kanker

Is een veganistisch dieet, dat ongeveer door 2 % van de bevolking wordt gevolgd, ook goed is om kanker te voorkomen? Dit zou het geval kunnen zijn maar is door onderzoek nog niet echt wetenschappelijk bewezen.

Lees verder

Met een gezonde leefstijl het risico op kanker verkleinen

De medische website Medscape publiceerde deze zomer een duidelijk overzicht over de globale impact van kanker en aanbevelingen hoe kanker te voorkomen. We hebben de aanbevelingen voor u samengevat en op een rij gezet. Kanker is wereldwijd de hoofdoorzaak van ziekte-... Lees verder

Urologische kanker en robot chirurgie

Tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van de American Association of Urology in San Francisco begin juni 2018 presenteerde dr. Inderbir Gill, een pionier op het gebied van robotchirurgie, gegevens over het gebruik van een robot bij operaties voor urologische kankers. Dit... Lees verder

Blijf op de hoogte en schrijf u in voor de nieuwsbrief