Actieve surveillance

Behandeling active surveillance

Omdat prostaatkanker vaak heel langzaam groeit, kunnen sommige mannen (vooral degenen die ouder zijn of andere ernstige gezondheidsproblemen hebben) zonder behandeling voor hun prostaatkanker verder leven.

In sommige gevallen groeit de prostaatkanker zelfs zo langzaam dat deze mannen gedurende de rest van hun leven geen klachten van hun prostaatkanker krijgen. Deze mannen kunnen in aanmerkingen komen voor een zogenaamd ‘watchful waiting’ (waakzaam afwachten) of een ‘active surveillance’ (‘actieve observatie’ of ‘actief afwachtend’) beleid.

Beiden vallen feitelijk in de categorie ‘behandelen door niet te behandelen’. Waakzaam afwachten en actieve bewaking lijken veel op elkaar, maar verschillen in belangrijke details.

Watchful waiting (waakzaam wachten)

Waakzaam wachten (observatie) wordt soms gebruikt om een ​​minder intensieve vorm van follow-up aan te duiden, met minder tests. Waakzaam wachten vertrouwt meer op het in de gaten houden van veranderingen in de symptomen van een man om te beslissen of behandeling nodig is.

Active surveillance (actieve bewaking)

Actieve bewaking betekent middels vooraf vastgestelde strikte protocollen de ontwikkeling van de gevonden prostaatkanker volgen. Bij active surveillance wordt er in eerste instantie voor gekozen het beloop van de prostaatkanker nauwlettend in de gaten te houden en niet direct met een behandeling (zoals operatie of bestraling van de prostaat) te starten. De controle gebeurt door elke 3 tot 6 maanden middels PSA-waarde bepaling (prostaat-specifiek antigen), rectaal onderzoek (DREs) en transrectale echografie (TRUS) regelmatig controleren of de kanker groeit. Ook onderzoek middels prostaat-MRI’s of prostaatbiopsie kan worden gedaan om te zien of de kanker agressiever is geworden, meestal elk jaar. Als er een verandering is in de uitkomsten, kan alsnog tot behandeling worden overgegaan.

Criteria voor active surveillance

Alleen mannen met een in de prostaat gelokaliseerde en niet agressieve prostaatkanker komen in aanmerking voor active surveillance. Andros volgt hierbij de criteria van de PRIAS protoollen:

  • Bewezen aanwezigheid van prostaatkanker
  • De patiënt is geschikt voor curatieve behandeling
  • Klinisch stadium T1C of T2
  • Voldoende biopsie sampling
  • Een of twee biopten met prostaatkanker
  • Gleason score van 3+3=6 of minder
  • PSA density van minder dan 0,2
  • PSA-waarde bij diagnose van <10ng/ml
  • Bereidheid om de follow-up bezoeken bij te wonen

Indien u aan deze criteria voldoet, heeft u een minimale kans dat uw prostaatkanker snel zal gaan groeien.

Basisschema voor controles

Voor elke man zal uiteindelijk het verloop en dus ook het schema van controles en onderzoeken anders zijn. Daarbij hanteert de uroloog wel een basisschema:

De eerste twee jaar:

  • Elke drie maanden: bepaling van de PSA-waarde
  • Elke 6 maanden: rectaal onderzoek met evt. een echografie
  • Elke 12 maanden: MRI-onderzoek en/of prostaatbiopsie

 

Vervolgens:

  • Elke zes maanden: bepaling van de PSA-waarde
  • Elke 12 maanden: rectaal onderzoek met evt. een echografie
  • Elke 2 jaar: MRI-onderzoek en/of prostaatbiopsie

 

Afhankelijk van de ontwikkeling van de prostaatkanker kan de uroloog op individuele basis besluiten om dit schema intensiever of juist minder intensief te maken.

Juiste behandeling op juiste moment

Door active surveillance wordt voorkomen dat mannen met minder ernstige prostaatkanker door (onnodige) behandeling ook last krijgen van de bijwerkingen van een behandeling.

Een mogelijk nadeel van deze benadering is dat de kanker een kans krijgt om te groeien en te verspreiden. Dit kan behandelopties later beperken. En kan mogelijk invloed hebben op de kans op genezing van de kanker. Omdat de active surveillance protocollen vragen om een zeer regelmatige (elke 3 tot 6 maanden) controle is de kans hierop wel klein.

Overgang naar behandeling

Als u kiest voor een afwachtend beleid, betekent dit niet dat u geen behandeling krijgt, maar dat de behandeling pas wordt gegeven als het daadwerkelijk nodig is. Zo’n 30% van de mannen in een active surveillance protocol zal uiteindelijk binnen 5 jaar alsnog een operatieve behandeling ondergaan (prostaatverwijdering of bestraling). De behandeling kan worden gestart als de kanker lijkt te groeien, gebaseerd op een stijgende PSA of een verandering van de DRE, echografie bevindingen of biopsieresultaten.

Waakzaam wachten en actieve bewaking zijn goede opties voor mannen met een langzaam groeiende kanker, omdat het niet bewezen is of de behandeling van de kanker met chirurgie of bestraling hen daadwerkelijk helpt langer te leven.

Chirurgie en bestraling hebben risico’s en bijwerkingen die de mogelijke voordelen voor sommige mannen ongedaan kunnen maken. Sommige mannen voelen zich echter niet comfortabel met ‘niets’ doen en zijn bereid om de mogelijke bijwerkingen van de actieve behandelingen te aanvaarden.

 

Maak een afspraak

 

Het ZKN-keurmerk garandeert kwaliteit, professionaliteit, veiligheid en hygiëne met onafhankelijke toetsingen.

Artsenblog

Reactie professor Debruyne op artikel over prostaatkanker in Telegraaf

Reactie van onze medisch directeur professor F. Debruyne op artikel: “Keuzehulp: moet ik testen op prostaatkanker?" zoals gepubliceerd in de Telegraaf op 5-12-2019. Als uroloog, medeverantwoordelijk voor optimale prostaatkankerzorg in Nederland, voel ik me verplicht... Lees verder

Aanpak onderdiagnose van prostaatkanker is nu mogelijk

Jaarlijks overlijden 2.600 mannen aan prostaatkanker. Nu, aan het eind van de maand van de prostaatkanker, is er goed nieuws. Nieuwe ontwikkelingen maken het mogelijk om prostaatkanker eerder en nauwkeuriger op te sporen. Deze precisiediagnostiek sluit overdiagnose en... Lees verder

Mannen kunnen prostaatkanker vroeger laten opsporen

UTRECHT - Driekwart van de mannen weet niet wat de symptomen van prostaatkanker zijn, terwijl de kans op genezing het grootste is als ze er snel bij zijn. Daarom vraagt ProstaatkankerStichting.nl in november, de maand van de prostaatkanker, aandacht voor het vroeg... Lees verder

Prostaatkanker vroeger op te sporen door PSA – test

Driekwart van de mannen weet niet wat de symptomen van prostaatkanker zijn, terwijl de kans op genezing het grootste is als ze er snel bij zijn. Dit meldt de ProstaatkankerStichting.nl die in november, de maand van de prostaatkanker, aandacht vraagt voor het vroeg... Lees verder

ProstaatKankerStichting.nl, jouw gids in prostaatkanker

ProstaatKankerStichting.nl is dé patiëntenorganisatie die opkomt voor alle prostaatkankerpatiënten in Nederland en hun naasten. Dit doen we door lotgenotencontact te bieden, voorlichting en informatie te verstrekken en de belangen van zowel patiënten als hun naasten... Lees verder

Prostaatscan de nieuwe norm

AMSTERDAM - Mannen met een verhoogde PSA-waarde – die kán wijzen op prostaatkanker – hoeven voortaan niet langer pijnlijke weefselprikken te ondergaan. De nieuwe conceptrichtlijn, die binnenkort definitief wordt vastgesteld, dirigeert mannen meteen naar de... Lees verder

Vasectomie en prostaatkanker

Ik herinner me nog goed dat de urologenwereld op zijn kop werd gezet toen Giovanucci, een Amerikaanse epidemioloog en coauteur in 1993 een studie publiceerde waarin een verband werd aangetoond tussen het ontstaan van prostaatkanker en een eerdere vasectomie, toegepast... Lees verder

EAU standpunten betreffende prostaatkanker screening

In het meinummer van het wetenschappelijke tijdschrift European Urology dat uitgegeven wordt door de EAU (European Association of Urology) is een belangrijk artikel  verschenen dat nieuwe standpunten weergeeft ter attentie van de screening voor prostaatkanker met PSA... Lees verder

Algoritme berekent aanwezigheid en agressiviteit van prostaattumor

Een computerprogramma dat MRI-beelden analyseert, kan de aanwezigheid en zelfs de agressiviteit van een prostaattumor betrouwbaar in kaart brengen. Dat schrijven onderzoekers van het Radboudumc met internationale collega’s in het wetenschappelijke tijdschrift... Lees verder

1000ste fusie biopsie bij Andros: MRI geleid en via huid

Eind 2015 startte Andros met een eigen centrum voor diagnostiek voor prostaatkanker. Prostaatkanker is immers de meest voorkomende kwaadaardige aandoening bij de man en de tweede doodsoorzaak aan kanker bij de man. Prostaatkanker Jaarlijks sterven in Nederland meer... Lees verder

Blijf op de hoogte en schrijf u in voor de nieuwsbrief