Actieve surveillance

Behandeling active surveillance

Omdat prostaatkanker vaak heel langzaam groeit, kunnen sommige mannen (vooral degenen die ouder zijn of andere ernstige gezondheidsproblemen hebben) zonder behandeling voor hun prostaatkanker verder leven.

In sommige gevallen groeit de prostaatkanker zelfs zo langzaam dat deze mannen gedurende de rest van hun leven geen klachten van hun prostaatkanker krijgen. Deze mannen kunnen in aanmerkingen komen voor een zogenaamd ‘watchful waiting’ (waakzaam afwachten) of een ‘active surveillance’ (‘actieve observatie’ of ‘actief afwachtend’) beleid.

Beiden vallen feitelijk in de categorie ‘behandelen door niet te behandelen’. Waakzaam afwachten en actieve bewaking lijken veel op elkaar, maar verschillen in belangrijke details.

Watchful waiting (waakzaam wachten)

Waakzaam wachten (observatie) wordt soms gebruikt om een ​​minder intensieve vorm van follow-up aan te duiden, met minder tests. Waakzaam wachten vertrouwt meer op het in de gaten houden van veranderingen in de symptomen van een man om te beslissen of behandeling nodig is.

Active surveillance (actieve bewaking)

Actieve bewaking betekent middels vooraf vastgestelde strikte protocollen de ontwikkeling van de gevonden prostaatkanker volgen. Bij active surveillance wordt er in eerste instantie voor gekozen het beloop van de prostaatkanker nauwlettend in de gaten te houden en niet direct met een behandeling (zoals operatie of bestraling van de prostaat) te starten. De controle gebeurt door elke 3 tot 6 maanden middels PSA-waarde bepaling (prostaat-specifiek antigen), rectaal onderzoek (DREs) en transrectale echografie (TRUS) regelmatig controleren of de kanker groeit. Ook onderzoek middels prostaat-MRI’s of prostaatbiopsie kan worden gedaan om te zien of de kanker agressiever is geworden, meestal elk jaar. Als er een verandering is in de uitkomsten, kan alsnog tot behandeling worden overgegaan.

Criteria voor active surveillance

Alleen mannen met een in de prostaat gelokaliseerde en niet agressieve prostaatkanker komen in aanmerking voor active surveillance. Andros volgt hierbij de criteria van de PRIAS protoollen:

  • Bewezen aanwezigheid van prostaatkanker
  • De patiënt is geschikt voor curatieve behandeling
  • Klinisch stadium T1C of T2
  • Voldoende biopsie sampling
  • Een of twee biopten met prostaatkanker
  • Gleason score van 3+3=6 of minder
  • PSA density van minder dan 0,2
  • PSA-waarde bij diagnose van <10ng/ml
  • Bereidheid om de follow-up bezoeken bij te wonen

Indien u aan deze criteria voldoet, heeft u een minimale kans dat uw prostaatkanker snel zal gaan groeien.

Basisschema voor controles

Voor elke man zal uiteindelijk het verloop en dus ook het schema van controles en onderzoeken anders zijn. Daarbij hanteert de uroloog wel een basisschema:

De eerste twee jaar:

  • Elke drie maanden: bepaling van de PSA-waarde
  • Elke 6 maanden: rectaal onderzoek met evt. een echografie
  • Elke 12 maanden: MRI-onderzoek en/of prostaatbiopsie

 

Vervolgens:

  • Elke zes maanden: bepaling van de PSA-waarde
  • Elke 12 maanden: rectaal onderzoek met evt. een echografie
  • Elke 2 jaar: MRI-onderzoek en/of prostaatbiopsie

 

Afhankelijk van de ontwikkeling van de prostaatkanker kan de uroloog op individuele basis besluiten om dit schema intensiever of juist minder intensief te maken.

Juiste behandeling op juiste moment

Door active surveillance wordt voorkomen dat mannen met minder ernstige prostaatkanker door (onnodige) behandeling ook last krijgen van de bijwerkingen van een behandeling.

Een mogelijk nadeel van deze benadering is dat de kanker een kans krijgt om te groeien en te verspreiden. Dit kan behandelopties later beperken. En kan mogelijk invloed hebben op de kans op genezing van de kanker. Omdat de active surveillance protocollen vragen om een zeer regelmatige (elke 3 tot 6 maanden) controle is de kans hierop wel klein.

Overgang naar behandeling

Als u kiest voor een afwachtend beleid, betekent dit niet dat u geen behandeling krijgt, maar dat de behandeling pas wordt gegeven als het daadwerkelijk nodig is. Zo’n 30% van de mannen in een active surveillance protocol zal uiteindelijk binnen 5 jaar alsnog een operatieve behandeling ondergaan (prostaatverwijdering of bestraling). De behandeling kan worden gestart als de kanker lijkt te groeien, gebaseerd op een stijgende PSA of een verandering van de DRE, echografie bevindingen of biopsieresultaten.

Waakzaam wachten en actieve bewaking zijn goede opties voor mannen met een langzaam groeiende kanker, omdat het niet bewezen is of de behandeling van de kanker met chirurgie of bestraling hen daadwerkelijk helpt langer te leven.

Chirurgie en bestraling hebben risico’s en bijwerkingen die de mogelijke voordelen voor sommige mannen ongedaan kunnen maken. Sommige mannen voelen zich echter niet comfortabel met ‘niets’ doen en zijn bereid om de mogelijke bijwerkingen van de actieve behandelingen te aanvaarden.

 

Maak een afspraak

 

Het ZKN-keurmerk garandeert kwaliteit, professionaliteit, veiligheid en hygiëne met onafhankelijke toetsingen.

Artsenblog

De coronacrisis, een persoonlijk bericht van professor Debruyne

De coronacrisis, een persoonlijk bericht van professor Frans Debruyne, Medisch Directeur van Andros Mannenkliniek. Beste lezer, Sinds medio maart zitten we volop in de coronacrisis. We realiseren ons nu beter en misschien wel ten volle wat dit betekent en waarheen dit... Lees verder

Wordt de verwijdering van de prostaat bij prostaatkanker altijd met een robot uitgevoerd?

'Wordt de verwijdering van de prostaat bij prostaatkanker altijd met een robot uitgevoerd en kun je hierdoor beter de zenuwbanen sparen om erectiestoornissen te voorkomen?’ Onlangs verscheen in de Telegraaf deze vraag in de rubriek Spreekuur, waarin specialisten een... Lees verder

Opnieuw over statines en prostaatkanker

Het gebruik van statines en hun eventuele invloed op prostaatkanker werd al diverse keren in de Andros nieuwsbrief behandeld. Meestal maar niet altijd wordt een gunstig effect van statinegebruik op prostaatkanker beschreven en dit is nu weer het geval bij een recente... Lees verder

MRI prostaat nu in richtlijn van ziekenhuizen

Op NOS werd dit artikel over prostaat MRI gepubliceerd. Een reactie van onze medisch directeur prof.dr. Frans Debruyne hierop vindt u onderaan de pagina. Onze reactie op het artikel is mede gebaseerd op de resultaten die blijken uit onze jarenlange toepassing van... Lees verder

Overleving van kankerpatiënten stijgt met ongeveer 1% per jaar

De overleving vijf jaar na een diagnose kanker is gestegen naar 65%. Dat blijkt uit de Nederlandse Kankerregistratie op basis van het diagnosejaar 2013 en de overleving in 2018. Een jaar eerder was de relatieve overleving na 5 jaar nog 64%. Deze 5-jaarsoverleving van... Lees verder

Is de kwaliteit van MRI prostaat scans overal hetzelfde?

‘Is de kwaliteit van de prostaat MRI's overal hetzelfde? Is er verschil in de MRI apparaten? En in de interpretatie? Waarom worden er niet in alle ziekenhuizen prostaat MRI's gemaakt, want in elk ziekenhuis staat toch een MRI?’ Deze vragen ontvingen wij van een van... Lees verder

Prostaatkanker en genetische mutatie

Er is al langer veel te doen rond genetische betrokkenheid bij het ontstaan van kankers. Bij de meeste kankers is er een betrokkenheid van genetische mutatie. Dit zijn wijzigingen in de DNA structuur en genetische samenstelling van de cel waardoor deze ontspoort en... Lees verder

Psa en prostaatkanker, reactie op Volkskrant 11 januari 2020

Het is de voorbije maanden bingo in de media wat screening betreft van prostaatkanker. Screening wordt in deze publicaties (verkeerdelijk) beperkt tot het bepalen van PSA (Prostaat Specifiek Antigeen) een merkstof die vroegtijdig prostaatkanker kan opsporen. In... Lees verder

Reactie professor Debruyne op artikel over prostaatkanker in Telegraaf

Reactie van onze medisch directeur professor F. Debruyne op artikel: “Keuzehulp: moet ik testen op prostaatkanker?" zoals gepubliceerd in de Telegraaf op 5-12-2019. Als uroloog, medeverantwoordelijk voor optimale prostaatkankerzorg in Nederland, voel ik me verplicht... Lees verder

Aanpak onderdiagnose van prostaatkanker is nu mogelijk

Jaarlijks overlijden 2.600 mannen aan prostaatkanker. Nu, aan het eind van de maand van de prostaatkanker, is er goed nieuws. Nieuwe ontwikkelingen maken het mogelijk om prostaatkanker eerder en nauwkeuriger op te sporen. Deze precisiediagnostiek sluit overdiagnose en... Lees verder

Blijf op de hoogte en schrijf u in voor de nieuwsbrief